Zamojszczyzna na starych pocztówkach i zdjęciach

Podczas Zaduszek (2 listopada, po dniu Wszystkich Świętych) organizowano w dawnej Polsce stypy i obiady żałobne. Takie uczty na cześć zmarłych zwano kiedyś „chauturami”. Mieszkańcy wsi suto zastawiali stoły i zapraszali do nich najuboższych. Dawano im także różne podarki. Biedni otrzymywali je też przed kościołami i cerkwiami (były to drobne monety lub jedzenie np. pierogi, chleb czy placki). Czego oczekiwano w zamian? Biedacy mieli modlić się do Boga za dusze wybranych przez ofiarodawców zmarłych (uważano, że przy pomocy biedaków łatwiej przejść „z jednego stanu w inny”). A nędzarzy... nigdy nie brakowało. W dawnej Polsce mawiano nawet: „Na każdym weselu swat, na każdej stypie dziad”. Uważano, że mają oni tajemną wiedzę oraz są „ludźmi bożymi”. Dlatego zapraszano ich także na nocne czuwania przy zmarłych domownikach. Czasami owi dziadowie wędrowni prowadzili też wiejskie kondukty pogrzebowe (bywało, że zastępowali w tej roli księży!). Śpiewali wówczas ułożone przez siebie monotonne pieśni, które miały moralizatorski charakter. Zachowała się część takich dziadowskich utworów.

A teraz podróż do wnętrza czasu. Moneta jest srebrzysta, niemal zupełnie wytarta, możemy na niej cokolwiek zobaczyć dopiero, gdy ustawimy ją odpowiednio pod światło. Ujrzałem na niej jakiś czas temu jakiś nieregularny kształt. Pomyślałem przelotnie: „To chyba wyspa”. Nie zainteresowałem się nią początkowo, ale jakoś nie dawała mi spokoju. Wróciłem na internetową, numizmatyczną licytację i przeczytałem opis przygotowany przez jednego z kolekcjonerów. Był to denar legionowy. Wybijano je w latach 32-31 p.n.e. na zlecenie… Marka Antoniusza: w czasach Republiki Rzymskiej!